Cà phê ven sông ở Nhà Bè: chọn chỗ ngồi theo con nước, giờ nắng và hướng gió

Cà phê ven sông là thú cuối tuần phổ biến nhất của người sống ở vùng Nhà Bè, nay là hai xã Nhà Bè và Hiệp Phước của TP Hồ Chí Minh. Không cần đi xa, chỉ cần một cái ghế nhìn ra mặt nước, một ly cà phê và vài tiếng không vội. Điều ít người để ý là cùng một quán, cảnh mỗi giờ mỗi khác vì sông ở đây lên xuống theo thuỷ triều.

Bài này không giới thiệu quán nào, cũng không nói giá. Nó dành cho người muốn tự chọn chỗ ngồi khôn hơn: phân biệt mấy kiểu quán ven sông, rạch ở Nhà Bè, chọn giờ để tránh nắng xiên và muỗi, đọc con nước để biết lúc nào cảnh đẹp, lúc nào bờ lộ bùn, và những điều nên để ý khi mang theo trẻ nhỏ hay người lớn tuổi.

Vì sao cà phê ven sông thành thói quen của người Nhà Bè

Nhà Bè là vùng đất nằm giữa nước. Phía đông và phía nam là sông lớn: sông Nhà Bè ở chỗ sông Sài Gòn gặp sông Đồng Nai, rồi sông Soài Rạp chạy dài xuống phía Hiệp Phước. Bên trong là một mạng rạch chằng chịt như Rạch Đỉa, Mương Chuối, Long Kiểng, len giữa các khu dân cư mới và những xóm cũ còn dừa nước. Gần như người nào ở đây cũng sống cách mặt nước không xa, nên chuyện ra bờ sông ngồi là việc tự nhiên như ra đầu hẻm.

Trong khoảng hai thập niên gần đây, vùng Phước Kiển, Phú Xuân, thị trấn Nhà Bè cũ mọc lên nhiều chung cư và khu nhà phố. Người mới dọn về thường làm việc ở Quận 7, Quận 1, Quận 4 cũ, cả tuần đi về trên các trục Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát, Lê Văn Lương đông nghẹt. Cuối tuần, họ ít muốn chạy ngược vào nội đô thêm một lần nữa. Một quán ven rạch cách nhà mươi phút xe máy trở thành chỗ thở.

Với người gốc Nhà Bè, quán ven sông là nối dài của nếp cũ: ngày trước ngồi trên bến ghe, dưới gốc bần, nhìn nước lên xuống để biết khi nào đi đặt lờ, khi nào ghe hàng về. Bây giờ bến ghe nhiều chỗ đã thành bờ kè hay nằm trong khu đất dự án, nhưng thói quen ngồi nhìn sông vẫn còn. Hai lớp cư dân gặp nhau ở cùng một kiểu không gian, mỗi bên tìm một thứ khác nhau.

Mấy kiểu quán ven sông, rạch ở Nhà Bè

Quán sàn gỗ dựng trên mép rạch. Kiểu quen thuộc nhất ở các xóm cũ: một dãy sàn gỗ hoặc sàn bê tông nhô ra mặt rạch, mái lá hoặc mái tôn, ghế nhựa, võng. Ngồi gần nước nhất, nghe rõ tiếng nước vỗ, thấy xuồng nhỏ đi qua. Đổi lại, lối vào thường là hẻm nhỏ, chỗ để xe chật, và lúc nước ròng có khi thấy bờ bùn lộ ra ngay dưới chân.

Quán sân vườn có một mặt giáp sông. Đất rộng hơn, có cây, có lối đi lát gạch, thường chỉ dãy bàn cuối sân mới thật sự nhìn ra sông. Hợp với nhóm đông, gia đình có trẻ nhỏ vì có chỗ cho trẻ chạy. Người muốn ngồi sát mép nước nên đến sớm, vì dãy bàn đó hết chỗ trước.

Quán nhìn ra sông lớn. Ít hơn, nằm ở những đoạn bờ trông ra sông Nhà Bè hoặc sông Soài Rạp. Cảnh rộng, thấy được tàu lớn và sà lan, gió mạnh. Mặt trái là gió và nắng đều mạnh, mùa mưa có khi phải dọn bàn vào trong.

Quán cóc ở đầu bến, chân cầu. Vài cái ghế, một chiếc dù, phục vụ người chờ phà, người đi câu, người chạy xe ngang qua. Không có gì để chụp ảnh, nhưng lại là chỗ thấy rõ nhất đời sống thường ngày của vùng ven sông: người bán vé số, xe chở hàng, thợ hồ nghỉ trưa.

Quán tầng cao trong khu dân cư mới. Một số toà nhà, khu thương mại có quán ở tầng trên trông ra sông, rạch. Thoáng, sạch, có máy lạnh khi trời nóng, nhưng cảm giác "ven sông" chỉ còn là nhìn từ xa. Hợp với người cần làm việc bằng máy tính vài giờ.

Con nước lớn, nước ròng đổi cảnh thế nào

Sông rạch ở Nhà Bè chịu ảnh hưởng thuỷ triều từ biển, mỗi ngày nước lên xuống theo nhịp, và giờ nước lớn dịch dần theo ngày âm lịch. Người ngồi cà phê không cần biết bảng triều chi tiết, nhưng nên hiểu cái khác giữa hai lúc. Khi nước lớn, mặt rạch đầy, sát mép sàn, bèo và lục bình trôi vào, cây bần, dừa nước như mọc thẳng từ mặt nước. Đây là lúc cảnh đẹp nhất, ảnh chụp ra đầy đặn.

Khi nước ròng, rạch hẹp lại, bờ bùn lộ ra, có khi thấy rác mắc ở rễ cây, mùi bùn bốc lên khi nắng gắt. Không phải lúc nào cũng xấu: nước ròng là lúc thấy cá thòi lòi nhảy trên bùn, cua còng chui ra khỏi hang, chim cò sà xuống kiếm ăn. Trẻ nhỏ thường thích lúc này hơn người lớn.

Cách đơn giản để biết con nước là hỏi chủ quán hoặc người bán hàng quanh đó, vì họ sống theo nhịp nước hằng ngày. Một số ứng dụng thời tiết, bảng thuỷ triều công khai cũng cho giờ nước lớn ở các trạm gần TP Hồ Chí Minh; con số chỉ để tham khảo vì từng con rạch lệch nhau. Những ngày triều cường cuối năm âm lịch, nước có thể tràn lên mặt sàn thấp, đường hẻm vào quán ngập; nên hỏi trước khi đi, đừng để xe chết máy giữa đường.

Chọn giờ ngồi theo mùa và hướng nắng

Nhà Bè có hai mùa rõ của Nam Bộ: mùa khô khoảng từ cuối năm đến tháng tư, mùa mưa phần còn lại. Hướng quán nhìn ra sông cũng quyết định nắng chiếu vào mặt hay sau lưng. Bảng dưới là gợi ý theo kinh nghiệm chung, không phải quy luật cứng.

Người ở chung cư Phước Kiển, Phú Xuân hay ra quán từ sáu, bảy giờ sáng cuối tuần rồi về trước khi nắng lên. Người từ nội đô xuống thường đến buổi chiều, nên chiều thứ bảy, chủ nhật các quán đông hơn hẳn sáng.

An toàn khi ngồi sát mép nước

Mép sàn không phải lúc nào cũng có lan can. Nhiều quán sàn gỗ làm thấp sát mặt nước, mép trống hoặc lan can chỉ cao ngang gối. Người lớn ngồi không sao, nhưng trẻ nhỏ chạy nhảy thì rủi ro thật. Nước rạch đục, sâu hơn nhìn bằng mắt, dòng chảy lúc triều rút có thể mạnh. Đi với trẻ thì chọn bàn phía trong, luôn có một người lớn trông.

Sàn gỗ ướt rất trơn. Sau mưa hoặc buổi sáng sương xuống, ván gỗ phủ một lớp nhớt mỏng. Người lớn tuổi nên đi dép có đế bám, chủ quán thường biết chỗ nào hay trơn.

Muỗi và côn trùng. Vùng dừa nước, cây bần nhiều muỗi, nhất là lúc chạng vạng. Mặc áo dài tay, mang kem xua muỗi cho trẻ. Mùa mưa là mùa sốt xuất huyết ở Nam Bộ; muỗi vằn đốt ban ngày, không chỉ buổi tối.

Đồ uống và nước đá. Phần lớn quán dùng nước đá công nghiệp, nhưng người dạ dày yếu nên để ý. Không nên uống rượu bia rồi tự lái xe về trên các trục có xe container chạy, như Huỳnh Tấn Phát hay Nguyễn Văn Tạo.

Giữ đồ. Quán ven sông thường mở thoáng, điện thoại để mép bàn rơi xuống nước là mất. Chuyện nhỏ nhưng xảy ra thường hơn người ta tưởng.

Ngồi quán thế nào cho phải với xóm ven sông

Nhiều quán ven rạch ở Nhà Bè nằm sâu trong xóm, sát nhà dân. Người từ nơi khác đến nên để xe gọn đúng chỗ quán chỉ, không đậu chắn cửa nhà người ta, không rồ máy trong hẻm lúc sáng sớm. Nói chuyện vừa đủ nghe, nhất là buổi tối; tiếng ồn lan trên mặt nước đi xa hơn trên đường phố.

Rác là chuyện đáng nói nhất. Mặt rạch đã phải nhận rác trôi từ thượng nguồn, từ khu dân cư dày đặc; một vỏ chai, một ống hút ném xuống nước thì không bao giờ có người vớt lên. Bỏ rác vào thùng của quán, mang theo túi nếu ngồi ở bờ kè công cộng. Đừng cho cá ăn bằng bánh mì bỏ thừa: nước rạch tù, đồ ăn thừa làm nước bẩn thêm.

Nếu muốn chụp ảnh nhà sàn, ghe xuồng của dân bên kia rạch, nhớ rằng đó là nhà người ta. Chụp cảnh rộng thì được, chĩa máy vào cửa sổ, vào người đang tắm giặt dưới bến thì không nên.

Cuối cùng, quán ven sông là kinh doanh nhỏ, nhiều nhà làm thêm từ mảnh đất cũ của gia đình. Gọi đồ đúng số người, ngồi lâu thì gọi thêm, đó là cách để những chỗ như thế còn tồn tại giữa làn sóng đô thị hoá.

Quán ven sông giữa những thay đổi của vùng đất

Từ 1/7/2025, huyện Nhà Bè không còn; vùng Phú Xuân, Phước Kiển, Phước Lộc và thị trấn Nhà Bè cũ gom về xã Nhà Bè, còn Hiệp Phước, Long Thới, Nhơn Đức về xã Hiệp Phước. Tên gọi hành chính đổi, nhưng các con rạch vẫn ở đó. Cái đổi nhanh hơn là đất ven sông: nơi này mở đường, nơi kia làm kè, khu đất trống thành khu dân cư. Một quán quen hôm nay có thể dời đi năm sau vì đất được giao làm dự án.

Vì thế, người hay đi quán ven sông ở Nhà Bè thường không gắn bó với một địa chỉ. Họ quen một kiểu ngồi: thấy nước, thấy cây, nghe tiếng ghe máy. Khi quán cũ đóng, họ tìm một đoạn rạch khác. Bạn mới dọn về có thể bắt đầu bằng cách đi dọc các trục Lê Văn Lương, Huỳnh Tấn Phát, Nguyễn Bình, Đào Sư Tích vào một sáng chủ nhật, rẽ vào những con đường nhỏ dẫn xuống rạch, và để ý chỗ nào có xe đậu trước một khoảng xanh. Đó thường là một quán ven nước.

Còn nếu bạn là người làm kinh doanh, muốn mở một quán như thế, câu chuyện khác hẳn: đất ven sông thường vướng hành lang bảo vệ bờ, quy hoạch, giấy phép xây dựng. Phần đó thuộc mục thủ tục và doanh nghiệp của trang; ở đây chỉ nhắc rằng một cái sàn gỗ đẹp trên rạch không tự nhiên mà có.

Câu hỏi thường gặp

Ở Nhà Bè có nhiều quán cà phê ven sông không?

Có khá nhiều, chủ yếu là quán sàn gỗ ven rạch trong các xóm cũ và quán sân vườn có một mặt giáp sông ở vùng xã Nhà Bè mới. Quán nhìn ra sông lớn ít hơn. Quán mở và đóng khá thường vì đất ven sông hay đổi mục đích sử dụng, nên nên hỏi người quen trước khi đi.

Giờ nào ngồi cà phê ven sông ở Nhà Bè đẹp nhất?

Sáng sớm mùa khô là dễ chịu nhất: mát, ít muỗi, mặt sông còn sương. Xế chiều gió sông lên cũng dễ chịu, nhưng quán hướng tây bị nắng xiên. Nếu muốn cảnh nước đầy thì chọn lúc nước lớn, có thể hỏi chủ quán giờ con nước trong ngày.

Đi cà phê ven sông có nên mang trẻ nhỏ không?

Được, nhưng chọn quán có sân, bàn phía trong cách xa mép nước, và luôn có người lớn trông. Nhiều sàn gỗ ven rạch không có lan can đủ cao, nước rạch đục và sâu hơn nhìn thấy. Mang áo dài tay và kem xua muỗi cho trẻ, nhất là vào chạng vạng.

Mùa triều cường có nên đi quán ven sông không?

Vẫn đi được nếu hỏi trước. Những ngày triều cường cao, thường vào các tháng cuối năm âm lịch, nước có thể lên mặt sàn thấp hoặc ngập hẻm vào quán. Nên gọi hỏi người quen hoặc quán, đi vào giờ nước chưa lên, tránh để xe chết máy giữa đường ngập.

Từ nội đô xuống Nhà Bè ngồi cà phê ven sông đi đường nào?

Thường đi theo một trong ba trục Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát hoặc Lê Văn Lương xuống phía nam qua Quận 7 cũ. Chiều thứ bảy, chủ nhật các trục này đông, nhất là lúc chiều tối quay về. Đi sớm và về trước giờ cao điểm buổi tối sẽ đỡ mệt hơn nhiều.

Ngồi quán ven rạch cần lưu ý gì để không làm phiền dân xung quanh?

Để xe gọn đúng chỗ quán chỉ, không chắn cửa nhà dân, nói chuyện vừa phải nhất là buổi tối vì tiếng ồn trên mặt nước đi rất xa. Bỏ rác vào thùng, không ném xuống rạch. Chụp ảnh nhà cửa bên kia rạch thì chụp cảnh rộng, không chĩa máy vào sinh hoạt riêng của người khác.