Chiều cuối tuần ở vùng Nhà Bè, nhìn lên trời thường thấy những cánh diều. Gió từ sông thổi vào đều và mạnh, những khoảng đất trống còn nhiều, nên thả diều, đi bộ, chạy bộ lúc chiều mát trở thành nếp sinh hoạt của cả người gốc lẫn người mới. Đây là thú vui rẻ nhất, gần nhà nhất mà vùng ven sông này còn giữ được giữa làn sóng xây dựng.
Bài viết dành cho cư dân hai xã Nhà Bè và Hiệp Phước, đặc biệt các gia đình ở khu dân cư mới quanh Phước Kiển, Phú Xuân. Không có địa điểm quảng cáo; chỉ có cách chọn chỗ hợp lệ và an toàn, đọc gió theo mùa, những rủi ro riêng như dây điện và đất dự án, và vài ý để buổi chiều thành thói quen lành mạnh cho cả nhà.
Vì sao Nhà Bè có gió và có chỗ để thả diều
Nhà Bè nằm ở phía nam thành phố, giáp những mặt nước lớn: vùng ngã ba sông, sông Soài Rạp, và xa hơn là cửa biển. Mặt nước rộng không có vật cản nên gió thổi vào đất liền đều và mạnh hơn trong nội đô, nơi các toà nhà bẻ gió thành những luồng xoáy. Người chơi diều lâu năm nói gió ở vùng ven sông "ngọt", tức là đều, ít giật, diều đứng yên trên trời lâu.
Yếu tố thứ hai là đất trống. Quá trình đô thị hoá ở Nhà Bè diễn ra theo từng mảng: một khu đã xây kín, khu bên cạnh còn là đất chờ, cỏ lau mọc cao. Những khoảng đất này, cùng các bãi cỏ trong khu dân cư, bờ kè ven sông, sân trường ngày nghỉ khi được mở cho người dân, trở thành sân chơi tự phát. Chiều nào cũng có người ra.
Cái đáng nói là những khoảng trống này phần nhiều chỉ là tạm thời. Đất dự án sẽ được xây, khoảng cỏ trống sẽ thành nhà. Người Nhà Bè hôm nay thả diều trên một bãi đất mà vài năm sau có thể là một toà chung cư. Điều đó khiến chuyện giữ lại những khoảng công cộng, như công viên, bờ sông có lối đi, trở thành câu chuyện của cả cộng đồng chứ không chỉ của người chơi diều.
Gió theo mùa và giờ thả diều
Nam Bộ có hai mùa gió chính. Người chơi diều không cần thuộc khí tượng, nhưng hiểu nhịp gió giúp chọn được buổi chiều đẹp.
| Thời gian | Gió | Thả diều | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Khoảng cuối năm đến đầu năm sau | Gió chướng, gió mùa từ hướng đông, đông bắc, khô và đều | Mùa đẹp nhất, diều lên dễ, đứng lâu | Trùng mùa triều cường cuối năm; tránh bãi thấp ven sông lúc nước lên |
| Khoảng tháng hai đến tháng tư | Gió vẫn còn, trời nắng nóng | Thả từ chiều muộn khi nắng dịu | Mang nước, đội mũ, cẩn thận say nắng |
| Mùa mưa | Gió tây nam, có khi giật mạnh trước giông | Thả được những chiều không mưa | Thấy mây đen, nghe sấm thì thu diều ngay |
| Trong ngày | Gió sông thường mạnh dần về chiều | Từ khoảng ba, bốn giờ chiều đến chạng vạng | Muỗi ra lúc chạng vạng, nên về trước tối |
Mốc tháng chỉ là ước lượng phổ biến; mỗi năm gió đến sớm hay muộn khác nhau. Cách chắc nhất là nhìn trời: thấy diều người khác lên đều thì ra.
Chọn chỗ thả diều và đi bộ: hợp lệ và an toàn
Bãi cỏ, công viên trong khu dân cư. An toàn nhất cho trẻ: mặt bằng phẳng, xa đường lớn, có hàng xóm. Nhưng phải nhìn lên trước khi thả: có dây điện, cây cao, đèn đường sát bãi không. Bãi nhỏ quá thì chỉ hợp diều nhỏ, dây ngắn.
Bờ kè, lối đi ven sông. Gió tốt, cảnh đẹp, hợp đi bộ, chạy bộ. Thả diều ở đây phải giữ khoảng cách với mép nước, không vừa chạy vừa ngước nhìn diều sát bờ kè không lan can.
Đất trống chưa rào. Nhiều người thả diều ở đất trống, nhưng nên biết đất trống ở Nhà Bè hầu như đều có chủ, đang chờ dự án. Đất chưa rào, chủ đất không cấm thì người dân vẫn ra chơi; đất đã rào, có biển cấm thì không vào. Đất trống thường có hố, cống hở, vật liệu xây dựng, cỏ cao che rắn, kiến lửa.
Tránh xa đường lớn và trạm điện. Không thả diều cạnh các trục Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát, Lê Văn Lương, Nguyễn Văn Tạo; diều rơi xuống đường hoặc dây diều vắt ngang làm người đi xe máy gặp nạn. Tránh tuyệt đối khu có đường dây cao thế, trạm biến áp.
Đi bộ, chạy bộ ở đâu. Đường nội bộ khu dân cư rộng, ít xe vào chiều cuối tuần là chỗ chạy bộ quen của cư dân; bờ kè ven sông cho cảnh đẹp hơn. Tránh chạy trên trục lớn, đường không vỉa hè.
Dây điện: rủi ro lớn nhất của người thả diều
Mỗi năm, báo chí ở Nam Bộ đều có tin diều mắc vào đường dây điện gây chập, cháy, mất điện cả khu, có khi gây tai nạn điện giật cho người cố gỡ diều. Vùng ven đô như Nhà Bè có nhiều đường dây trung thế, cao thế đi qua đất trống, dọc trục đường, sát khu dân cư mới; đó chính là những chỗ người ta hay ra thả diều.
Nguyên tắc không có ngoại lệ: không thả diều gần đường dây điện, dù diều nhỏ, dù gió đang thổi ngược hướng dây. Gió có thể đổi bất chợt. Dây diều cước khi ướt sương, ướt mưa có thể dẫn điện; dây có kim tuyến, sợi kim loại càng nguy hiểm. Không dùng dây kim loại.
Nếu diều đã mắc vào dây điện: bỏ diều, không giật dây, không trèo cột, không dùng sào tre hay vật gì chọc gỡ. Dặn trẻ con điều này thật rõ, vì phản xạ tự nhiên của trẻ là kéo lại cánh diều mình yêu thích. Báo cho ngành điện qua kênh chính thức để họ xử lý.
Chọn bãi thả diều trước hết là nhìn lên trời xem có dây không, sau đó mới nhìn xuống đất xem có bằng phẳng không. Thứ tự đó cứu được người.
Một điều nữa ít người nghĩ tới: diều bay quá cao gần các tuyến bay hạ cánh hoặc khu vực có quy định riêng cũng có thể bị nhắc nhở. Ở Nhà Bè hiếm gặp chuyện này, nhưng giữ dây ở độ dài vừa phải, đủ cho diều đứng gió, là thói quen tốt cho mọi bãi thả.
Đi bộ, chạy bộ chiều cuối tuần cho cả nhà
Đi bộ sau bữa chiều. Nhiều gia đình ở khu dân cư mới có nếp đi bộ một vòng sau bữa chiều cuối tuần, dọc đường nội bộ ra tới bờ sông, rạch gần nhất. Không cần trang phục đặc biệt, chỉ cần giày êm, áo dài tay mỏng chống muỗi. Đó cũng là lúc hàng xóm gặp nhau, trẻ con có bạn.
Chạy bộ nhóm. Các nhóm chạy bộ thường chọn sáng sớm, nhưng chiều cuối tuần cũng có. Ở Nhà Bè, đường bằng phẳng, gió mát, chỉ khó ở chỗ thiếu vỉa hè liên tục ngoài khu dân cư. Chạy theo vòng trong khu, hoặc dọc những đoạn bờ kè có lối đi.
Đạp xe nhẹ với trẻ. Chiều muộn trong khu dân cư là lúc trẻ tập xe đạp. Đội mũ bảo hiểm cho con, chọn đoạn đường ít xe, có người lớn chạy bộ kèm.
Tập thể dục nhóm. Ở những bãi cỏ, sân chung, thường có nhóm tập dưỡng sinh, nhảy, thể dục nhịp điệu của người lớn tuổi. Người mới đến có thể xin vào tập cùng; đó là cách nhanh nhất để quen hàng xóm.
Uống nước, nghe cơ thể. Chiều mùa khô vẫn nóng; người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch, huyết áp nên đi bộ nhẹ, mang nước, dừng lại khi thấy mệt, chóng mặt. Có dấu hiệu bất thường thì tới cơ sở y tế gần nhất.
Làm diều cùng con: một buổi chiều trong nhà
Thả diều mua sẵn thì dễ, nhưng tự làm diều cùng con lại là một trải nghiệm khác. Diều đơn giản nhất chỉ cần hai thanh tre mảnh buộc chữ thập, giấy bóng kính hoặc túi nilon lớn dán làm cánh, dây cước và một cái đuôi dài bằng giấy hoặc vải vụn. Người Nhà Bè gốc lớn tuổi thường biết làm diều, nhiều ông bà còn biết làm diều sáo, gắn ống sáo tre kêu vi vu khi lên cao.
Một buổi làm diều dạy trẻ nhiều điều: cân bằng hai bên cánh, vì sao diều cần đuôi, vì sao buộc dây ở đúng điểm thì diều mới đứng. Diều lần đầu thường không lên; sửa đi sửa lại, lần thứ ba, thứ tư mới bay. Đó là bài học kiên nhẫn tốt hơn mọi lời giảng.
Dùng vật liệu an toàn: tre đã vót nhẵn để khỏi đâm tay, kéo đầu tròn cho trẻ nhỏ, không dùng dây kim loại hay dây có kim tuyến. Khi diều hỏng, mang về tái chế hoặc bỏ vào thùng rác, đừng để mắc trên cây, trên dây điện hay rơi xuống rạch.
Giữ khoảng trống cho cộng đồng
Những buổi chiều thả diều, đi bộ ở Nhà Bè đang diễn ra trên những khoảng đất mà phần lớn chưa phải là công viên chính thức. Khi khu dân cư kín dần, người dân sẽ cần những khoảng công cộng được quy hoạch rõ ràng: công viên, bờ sông có lối đi, sân chơi cho trẻ. Những thứ đó không tự nhiên có; nó đến từ quy hoạch và từ việc cộng đồng quan tâm, góp ý.
Người dân có thể làm những việc nhỏ: giữ sạch những bãi cỏ đang dùng chung, không đổ rác, không đốt rác ở đất trống, không để chó thải bừa. Khi có lấy ý kiến về quy hoạch khu vực mình ở, tham gia góp ý về không gian công cộng. Ban quản lý khu dân cư, tổ dân phố là nơi bắt đầu.
Từ 1/7/2025, vùng Phước Kiển, Phú Xuân, Phước Lộc, thị trấn Nhà Bè cũ thuộc xã Nhà Bè; Hiệp Phước, Long Thới, Nhơn Đức thuộc xã Hiệp Phước. Chính quyền cấp xã giờ gần dân hơn, quản lý cả những việc trước kia của huyện. Đó cũng là cơ hội để những đề xuất nhỏ về sân chơi, lối đi ven sông được lắng nghe sát hơn.
Một bầu trời đầy diều chiều cuối tuần là dấu hiệu của một khu dân cư còn chỗ để thở. Giữ được nó là việc của chính những người đang đứng dưới những cánh diều đó.
Có lẽ không cần chờ ai mở công viên mới bắt đầu. Một nhóm phụ huynh rủ nhau đưa con ra bãi cỏ mỗi chiều chủ nhật, một tổ dân phố tổ chức buổi thi làm diều cho trẻ dịp hè, một nhóm chạy bộ nhặt rác dọc bờ kè sau mỗi buổi chạy: những việc nhỏ như thế làm khoảng trống thành nơi chốn, và một nơi chốn được nhiều người dùng thì khó bị bỏ quên trong quy hoạch.
Câu hỏi thường gặp
Ở Nhà Bè thả diều ở đâu?
Người dân thường thả diều ở bãi cỏ, công viên trong khu dân cư, đất trống chưa rào và các đoạn bờ kè ven sông. Đất đã rào, có biển cấm thì không vào. Trước khi thả phải nhìn lên xem có dây điện, cây cao không, và tránh xa đường lớn, trạm biến áp, đường dây cao thế.
Mùa nào thả diều ở Nhà Bè đẹp nhất?
Khoảng cuối năm đến đầu năm sau, khi có gió chướng thổi đều và trời khô, thường được coi là mùa thả diều đẹp nhất ở Nam Bộ. Mùa mưa vẫn thả được những chiều không mưa nhưng phải thu diều ngay khi thấy mây đen, nghe sấm. Mốc thời gian thay đổi theo từng năm.
Diều mắc vào dây điện thì phải làm gì?
Bỏ diều, không giật dây, không trèo cột, không dùng sào hay vật gì chọc gỡ vì có thể bị điện giật. Dặn trẻ con thật rõ điều này. Báo cho ngành điện qua kênh chính thức để họ xử lý. Không dùng dây kim loại hay dây có kim tuyến để thả diều.
Chạy bộ ở Nhà Bè nên chạy ở đâu?
Đường nội bộ khu dân cư rộng, ít xe và các đoạn bờ kè có lối đi ven sông là chỗ chạy bộ quen của cư dân. Tránh chạy trên trục lớn như Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát, Lê Văn Lương, Nguyễn Văn Tạo vì nhiều xe tải và thiếu vỉa hè liên tục.
Thả diều ở đất trống có vấn đề gì không?
Đất trống ở Nhà Bè hầu như đều có chủ, đang chờ dự án. Đất chưa rào, chủ đất không cấm thì người dân vẫn ra chơi, nhưng thường có hố, cống hở, vật liệu xây dựng, cỏ cao có thể che rắn, kiến lửa. Đất đã rào, có biển cấm thì không vào.
Đi bộ chiều ở ven sông cần lưu ý gì?
Mặc áo dài tay mỏng và bôi kem xua muỗi vì muỗi ra nhiều lúc chạng vạng. Giữ khoảng cách với mép bờ kè không lan can, nhất là khi đi với trẻ. Mang nước uống. Người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch nên đi nhẹ và dừng lại khi thấy mệt hay chóng mặt.