Phía bắc vùng Nhà Bè, quanh Phước Kiển, Phước Lộc cũ và dọc các trục Nguyễn Hữu Thọ, Lê Văn Lương, Phạm Hữu Lầu, Đào Sư Tích, các khu chung cư và khu dân cư mới đã hình thành một kiểu ăn uống khác hẳn xóm cũ: quán gia đình và cà phê ở tầng trệt, chợ tự phát dưới chân tòa nhà, đồ ăn đặt qua điện thoại, và những nhóm cư dân mua chung. Ở đây, bữa ăn gần với nhịp nội đô hơn là nhịp sông nước.
Bài dành cho người vừa nhận nhà hay thuê căn hộ ở khu vực này, nay thuộc xã Nhà Bè. Bài không nêu tên dự án, tên quán và không nêu giá; chuyện chọn mua, thuê nhà được nói ở mục khác của trang.
Một kiểu ăn uống mới bên cạnh xóm cũ
Hai mươi năm trước, khu vực giáp Quận 7 cũ ở phía bắc Nhà Bè còn nhiều ruộng, vườn dừa nước và đầm nuôi. Khi các trục Nguyễn Hữu Thọ, Lê Văn Lương được mở rộng, chung cư và khu nhà phố mọc lên, cư dân từ khắp nơi đổ về: người làm ở trung tâm thành phố, ở khu đô thị phía Nam Sài Gòn, gia đình trẻ tìm chỗ ở rộng hơn nội đô. Họ mang theo thói quen ăn uống của người thành phố.
Kết quả là trên cùng một vùng có hai thế giới ăn uống. Một bên là chợ xã, sạp hủ tiếu, quán cơm của người gốc, nấu theo nếp Nam Bộ ven sông. Một bên là quán ăn gia đình, quán lẩu nướng, tiệm bánh, cà phê, cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini dọc các trục lớn và ở tầng trệt chung cư. Hai thế giới không tách biệt: cư dân chung cư vẫn ra chợ xã mua cá, người gốc vẫn ghé cà phê mới mở.
Với người mới đến, hiểu điều này giúp tận dụng cả hai: ăn tiện ở quán gần nhà ngày bận, và ra chợ xã cuối tuần để có cá tôm tươi, rau ngon, giá sát hơn.
Các lựa chọn ăn uống quanh khu dân cư mới
Mỗi cách có cái tiện và cái cần để ý. Bảng dưới là kinh nghiệm chung của cư dân khu vực.
| Cách ăn | Tiện ở đâu | Cần để ý |
|---|---|---|
| Quán ăn tầng trệt, dọc trục lớn | Gần nhà, nhiều món, đi bộ được | Quán mở và đóng nhanh; chọn quán sạch, có khách quen |
| Chợ tự phát chân tòa nhà | Mua rau, đồ chín sau giờ làm | Không ổn định; nhiều nơi bị nhắc nhở vì lấn lối đi; đồ sống cần giữ lạnh |
| Siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi | Mở dài giờ, hàng đóng gói có nhãn | Ít hàng tươi sống; cá tôm thường đã cấp đông |
| Đặt đồ ăn giao tận nơi | Nhanh khi bận, trời mưa | Kiểm tra bao bì, nhiệt độ món; chi tiêu dễ đội lên |
| Chợ xã cũ cuối tuần | Cá tôm sống, rau tươi, giá sát | Phải đi xa hơn một chút, đi sớm |
Nhiều gia đình ở chung cư kết hợp: cuối tuần ra chợ xã hoặc đặt người bán quen mua cá tôm, rau cho vài ngày; ngày thường ăn quán hoặc nấu nhanh từ đồ đã chuẩn bị.
Chợ chân tòa nhà và nhóm mua chung
Ở nhiều khu chung cư, buổi chiều có người bán mang rau, trái cây, thịt cá, đồ ăn chín bày gần cổng, dưới chân tòa nhà. Đây là chợ tự phát, tiện cho cư dân đi làm về muộn, nhưng không ổn định: có lúc bị ban quản lý hoặc chính quyền nhắc nhở vì lấn lối đi, mất vệ sinh. Khi mua, chọn người bán có thùng đá, đồ sống không phơi nắng, đồ chín có hộp đậy.
Song song là nhóm mua chung của cư dân trên mạng. Một người đứng ra gom đơn cá tôm, rau, trái cây từ người bán ở chợ xã hay từ vườn ở các tỉnh, giao một lần vào giờ cố định. Cách này tiện và thường được giá tốt, nhưng cần tỉnh táo: nên mua thử ít trước, chọn người gom đơn có uy tín trong khu, hỏi rõ nguồn hàng và cách xử lý khi hàng kém.
Một số người bán ở chợ xã Nhà Bè đã quen phục vụ cư dân chung cư: nhận đặt qua tin nhắn, chụp ảnh cá còn sống, làm sạch sẵn, giao tận sảnh. Đây là cách giữ được cá tôm tươi của vùng mà không phải dậy sớm ra chợ, miễn là chọn được người bán thật thà.
Quán gia đình dọc các trục lớn
Dọc Nguyễn Hữu Thọ, Lê Văn Lương, Phạm Hữu Lầu và các đường nội bộ khu dân cư mới, quán ăn mở nhiều ở tầng trệt nhà phố và chung cư: cơm văn phòng, phở, bún bò, quán lẩu nướng, quán ăn Hàn, Nhật, quán chay, tiệm bánh, trà sữa, cà phê. Giờ đông là trưa ngày thường và tối cuối tuần. Nhiều quán đông khách gia đình có trẻ nhỏ.
Vì khu dân cư mới, quán ở đây thay đổi nhanh: mở ra rầm rộ, vài tháng sau đóng cửa vì mặt bằng đắt, khách chưa đủ đông. Cách chọn quán bền nhất vẫn là nhìn khách quen: quán có cư dân quanh đó ăn đều đặn qua nhiều tháng thường giữ được chất lượng. Hỏi hàng xóm cùng tòa, nhóm cư dân là nguồn thông tin tốt hơn quảng cáo.
Muốn ăn món miệt sông như lẩu cá kèo, cá nướng, ốc, cư dân khu mới thường chạy xuống phía nam, về khu thị trấn cũ, Phú Xuân, hoặc ra các quán ven sông. Quãng đường không xa, nhưng giờ cao điểm các trục nối Nhà Bè với Quận 7 cũ kẹt xe, nên đi sớm hoặc muộn hơn giờ tan tầm.
Tự nấu ở căn hộ: vài thói quen giúp đỡ mất thời gian
Người đi làm cả ngày vẫn có thể ăn cơm nhà nhiều hơn nếu sắp xếp:
- Đi chợ hoặc đặt hàng một hai lần mỗi tuần, chia thịt cá thành phần đủ một bữa, ướp sẵn, cấp đông.
- Nấu nồi lớn món kho, món hầm vào cuối tuần, chia hộp ăn dần trong vài ngày.
- Giữ sẵn rau củ để lâu như bí, bầu, cà rốt, khoai, bắp cải; rau lá mua vừa đủ, ăn trong vài ngày.
- Dùng nồi cơm hẹn giờ, nồi áp suất để rút ngắn thời gian nấu buổi tối.
- Dọn bếp sạch sau mỗi bữa, đổ rác đúng giờ, đúng chỗ theo quy định của tòa nhà để tránh côn trùng.
Căn hộ chung cư thường không có chỗ phơi đồ khô, làm mắm hay nướng than như nhà vườn. Món nướng nên làm bằng nồi chiên không dầu, lò nướng điện; tuyệt đối không đốt than trong căn hộ vì nguy cơ ngộ độc khí và cháy.
An toàn khi ăn ngoài và đặt đồ ăn giao
Đặt đồ ăn giao là thói quen phổ biến ở khu dân cư mới. Khi nhận, xem bao bì có kín không, món nóng còn nóng không, món lạnh còn lạnh không. Món hải sản, gỏi, đồ sống như sushi, gỏi cuốn nên ăn ngay; để lâu ở nhiệt độ phòng dễ hỏng. Nếu món có mùi lạ, màu lạ, đừng tiếc mà ăn.
Với quán ăn quanh nhà, nhìn vào bếp khi có thể: chỗ sơ chế có sạch không, đồ sống và đồ chín có để riêng không, nhân viên có đeo găng, đeo khẩu trang khi bốc đồ ăn không. Quán sạch thường không ngại cho khách nhìn.
Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai nên hạn chế món sống, món tái và hải sản không rõ nguồn. Nếu cả nhà cùng có dấu hiệu đau bụng, nôn, tiêu chảy sau một bữa ăn ngoài, nên đến cơ sở y tế gần nhất và giữ lại thông tin về món đã ăn, nơi đã mua.
Nước dùng trong bếp căn hộ và nhà ven sông
Nhà Bè là vùng nước lợ, đất thấp, và chuyện nước sạch cho bếp là điều người mới đến nên biết. Phần lớn chung cư và khu dân cư mới dùng nước máy của thành phố, đi qua bể chứa và máy bơm của tòa nhà trước khi tới vòi nhà mình. Chất lượng nước ở vòi vì vậy phụ thuộc cả vào nguồn cấp lẫn việc tòa nhà có vệ sinh bể chứa định kỳ hay không. Cư dân có thể hỏi ban quản lý lịch súc rửa bể và kết quả kiểm tra nước, đây là quyền chính đáng.
Ở các xóm cũ, có nhà vẫn còn dùng nước giếng khoan hoặc trữ nước mưa. Nước giếng vùng ven sông nước lợ có thể nhiễm phèn, nhiễm mặn, có mùi tanh và để lại vệt vàng trên chậu; không nên dùng trực tiếp để nấu ăn, uống khi chưa xử lý và kiểm tra. Nhiều nhà đã chuyển sang nước máy khi đường ống tới; nhà nào chưa có thì nên dùng thiết bị lọc phù hợp và đun sôi trước khi uống.
Trong căn hộ, nhiều gia đình lắp máy lọc nước để uống và nấu ăn. Máy lọc chỉ có ích khi được thay lõi đúng hạn theo hướng dẫn của nhà sản xuất; lõi quá hạn có thể làm nước kém hơn cả lúc chưa lọc. Nước đá dùng cho đồ uống, ướp hải sản cũng nên làm từ nước sạch, mua ở nơi tin cậy. Những ngày mưa lớn trùng triều cường, nếu nước ở vòi đổi màu, đổi mùi bất thường thì ngừng dùng để nấu ăn và báo ban quản lý hoặc đơn vị cấp nước để được kiểm tra.
Gắn với vùng đất mình đang sống
Người mới về khu dân cư mới ở Nhà Bè hay cảm thấy sống "lơ lửng": làm việc ở trung tâm, ăn ở quán gần nhà, ít biết gì về vùng đất xung quanh. Bữa ăn là cách dễ nhất để gắn bó hơn. Một buổi sáng cuối tuần ra chợ xã ở Phú Xuân hay Long Thới, ngồi sạp hủ tiếu, mua ít cá kèo, tôm đất về nấu; một buổi chiều chạy xuống ngã ba sông ăn nồi lẩu cá kèo lá giang; một lần nhận lời mời ăn giỗ của hàng xóm gốc. Những trải nghiệm nhỏ đó giúp hiểu vì sao vùng này mang tên Nhà Bè, sống bằng sông nước và đang đổi thay ra sao.
Với trẻ con lớn lên trong chung cư, dẫn các cháu ra chợ, chỉ cho thấy con cá kèo, con cua, trái dừa nước, kể chuyện vùng nước lợ ngày xưa là bài học về nơi mình sống mà sách vở khó thay.
Cư dân mới cũng có thể góp phần giữ nếp ăn của vùng: mua cá tôm của người bán ở chợ xã thay vì chỉ mua hàng cấp đông, ghé sạp hủ tiếu của người gốc, hỏi họ về món ăn ngày xưa. Những sạp nhỏ ấy sống được là nhờ khách, và khi chúng còn, vị nước lợ của Nhà Bè còn ở lại trên bàn ăn của cả người cũ lẫn người mới.
Câu hỏi thường gặp
Khu chung cư ở Nhà Bè có tiện ăn uống không?
Khá tiện. Dọc các trục Nguyễn Hữu Thọ, Lê Văn Lương, Phạm Hữu Lầu và tầng trệt nhiều chung cư có quán ăn, cà phê, siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi. Muốn mua cá tôm tươi giá sát thì ra chợ xã cũ hoặc đặt người bán quen.
Chợ chân tòa nhà có an toàn không?
Tuỳ người bán. Chọn sạp có thùng đá, đồ sống không phơi nắng, đồ chín có hộp đậy. Chợ tự phát không ổn định và có thể bị nhắc nhở vì lấn lối đi, nên đừng phụ thuộc hoàn toàn vào nó.
Tham gia nhóm mua chung trong khu có nên không?
Có thể, vì tiện và thường được giá tốt. Nên mua thử ít trước, chọn người gom đơn có uy tín trong khu, hỏi rõ nguồn hàng, cách giao, cách xử lý khi hàng kém, và giữ lại tin nhắn đặt hàng để đối chiếu.
Muốn ăn món miệt sông thì đi đâu từ khu dân cư mới?
Chạy xuống phía nam về khu thị trấn Nhà Bè cũ, Phú Xuân hoặc các quán ven sông. Quãng đường không xa, nhưng nên tránh giờ tan tầm vì các trục nối với Quận 7 cũ hay kẹt xe.
Có được nướng than ở ban công căn hộ không?
Không nên và nhiều tòa nhà cấm. Đốt than trong căn hộ, ban công kín có nguy cơ ngộ độc khí và cháy. Dùng nồi chiên không dầu, lò nướng điện, bếp nướng điện thay thế, và làm theo nội quy phòng cháy của tòa nhà.
Đặt đồ ăn giao cần kiểm tra gì khi nhận?
Xem bao bì còn kín, món nóng còn nóng, món lạnh còn lạnh, không có mùi lạ hay màu lạ. Món hải sản, đồ sống nên ăn ngay sau khi nhận. Nghi ngờ thì không ăn và báo lại cho quán.